|
MUDURNU DESTANI
Yatsı vakti idi geldi bir kazâ Kapladı cihânı ün ile sadâ Müstahak olmasa yakmazdı Hüdâ Yandı viran oldu güzel Mudurnu *** Kol kol dört yanımız ateş bağladı Ehl-i İslâm onu görüp ağladı İki saat içre yandı sağladı Yandı viran oldu güzel Mudurnu *** Cihangir’den Gaygana’ya dayandı Ehl-i İslâm buna nice dayandı Haseki Ağa [1] da odlara yandı Yandı viran oldu güzel Mudurnu *** Büyük Câm[i][i][2] ateş aldı, inledi Yanında Fahreddin [3] onu dinledi Emr-i Hak olduğun cümle anladı Yandı viran oldu güzel Mudurnu *** Ateş aldı cihan doldu felekler Hazır geldi bölük bölük melekler Taksirat bizdedir geçmez dilekler Yandı viran oldu güzel Mudurnu *** Cihanda olmamış buna nazîre Yandı gitti bunca zâd u zahîre Cümle ağniyâsı döndü fakîre Yandı viran oldu güzel Mudurnu *** Dağ başının bakmaz mısın göçüne? Meyvelerin, hayvanların suçu ne? Cümle bizim isyanların ucuna Yandı viran oldu güzel Mudurnu *** Bir kazâdır geldi, çâresi şükür Onu kuldan bilmek demişler küfür Def’i mümkün değil, takdir de budur Mâmur iken viran oldu Mudurnu
AÇIKLAMA: Şairi belirlenemeyen bu destan, H.1200 / M. 1785 yılı başlarında çıkan büyük Mudurnu yangını için söylenmiştir. Yörenin tarihine ve o günkü sosyal psikolojisine ışık tutması açısından önemlidir. 1921 ve 1923’de Bolu’da görev yapan edebiyat araştırmacısı Ahmet Tal’at Onay(4) tarafından tespit edilerek DERTLİ gazetesinde neşredilmiştir. Onay, Zekâi Konrapa ile birlikte Bolu Salnâmesini hazırlamıştır. Yukarıdaki destanı da Bolu Tarihçisi Zekâi Konrapa ile değerlendirmişler ve tarihî olaylara uygun olduğunu belirlemişlerdir.
MAHALLE ADLARI Destanda üç tane mahalle adı geçmektedir. Cihangir diye geçen aşağıda adı geçen Çelepgir ve Çilingir ile aynı mahalle olmalıdır. Adın doğrusu da muhtemelen Çilingir olmalıdır. Kaygana Mahallesinin ismi, o günden bu güne değişmeden kalmıştır. Haseki Ağa diye bir mahalle kaynaklarda yer almamaktadır. Mahallelerden birinin değiştirilmeden önceki yahut ikinci adı olabilir. Devlet Arşivler Gnl. Müd.lüğünce yayınlanan1530 tarihli ve 438 sayılı Anadolu Vilayeti Muhasebe Defterinde Mudurnu kazâsı mahalleleri şu şekilde kaydedilmiştir:
1-Akkadı, 2-Câmi , 3-Celepgir(?), 3-Gazan(veya Kazgan H.D.) 4- Havlu, 5- Hızır-Fâkih, 6-İmaret, 7-Kabkana(Kaygana olmalı H.Duran), 8-Sobrancık(Seyrancık olmalı H.D.), 9-Sûfiyân, 10- Şeyler
“Temettü’at Defterlerine Göre, Mudurnu Kazasının Sosyo-Ekonomik Yapısı” isimli bir yüksek lisans tezi hazırlayan Mehmet EKİNCİKLİ, Musalla, Hızır-Fâkih, Çilingir, Çetin, Havlu, Cami-i Kebir(Büyükcami), Cami-i Cedid, Kazgan, İmaret, Seyrancık, Kaygana gibi mahalle adlarını belirlemiştir.. Günümüzdeki mahalle adları ise; Büyükcami, Hızırfakı, Kaygana, Karacakaya, Musalla, Seyrancık, Yıldırım Beyazıt ve Taşkesti olarak gözlemlenmektedir. Tarihî mahalle isimleri büyük ölçüde muhafaza edilmiştir. (1)Cihangir, Gaygana, Haseki Ağa Mudurnu’da bulunan bazı mahalle adlarıdır. (2)Büyük Cami, Yıldırım Bayezid’in yaptırdığı camidir. (3)Fahreddin: Evliyaullahdan Fahreddin-i Rûmî’dir. (4) AHMET TALAT ONAY (1885-22 Eylül 1956) Ahmet Talat Onay, eğitimci, şair,yazar, siyaset adamı ve özellikle değerli bir halk edebiyatı araştırmacısıdır. Millî Mücadele döneminde Bolu Maarif Müdürlüğü yapmıştır. 1920’de Zonguldak, 1921’de Bolu, 1922’de Ankara, Mart 1923’de kendi isteği ile tekrar geldiği Bolu’da maarif müdürü olarak görev yapmıştır. Bolu’daki yılları araştırma ve eser yazma faaliyetleri bakımından verimli geçen Ahmet Talat’ın Bolu Salnâmesi’nin hazırlanmasındaki katkıları ve Dertli Gazetesinde yazdığı yazıları Millî Mücadele açısından önemlidir. Bolu Maarif Müdürü iken Mustafa Kemal tarafından memleketi Çankırı’dan aday gösterilmiş ve 30 Temmuz 1923 ‘de 2. dönem Çankırı mebusu seçilmiştir. Milletvekilliği görevi, 1946 yılına kadar 23 yıl sürmüştür. Ahmet Talat Onay, 22 Eylül 1956’da vefat etmiş, Ankara’da Cebeci Mezarlığı’na defnedilmiştir. Bir çok eseri yayınlanmıştır. Bolu Salnâmesi ve Âşık Dertli adlı eserleri, Bolu tarih ve kültürü açısından önem arzetmektedir. Âşık Dertli adlı kitabı, 1928 yılında Bolu’da basılmıştır. (Hakkı Duran
Araştırmacı Büyüğümüz Hakkı DURAN Ağabey'e Mudurnu ilçemize katkısından dolayı Mudurnu Halkı adına Teşekkür ederiz.
e-mail.mudurnu@mudurnu.com |
